باغ گیاهشناسی ملی ایران در زمینی به وسعت ۱۴۵ هکتار در دامنه جنوبی رشته کوه البرز مرکزی در اراضی چیتگر، در شمال غربی تهران (در محدوده شهرداری منطقه۲۲) واقع گردیده است.
ارتفاع این باغ از سطح دریا ۱۳۲۰ متر بوده و دارای آب و هوای نیمهخشک و میزان بارندگی متوسط سالیانه حدود ۲۴۰ میلیمتر است. حداکثر دمای هوا در ماههای تیر و مرداد به ۴۳–۴۲ درجه سانتیگراد و حداقل دمای هوا در زمستان به پائینتر از ۱۰- درجه سانتیگراد میرسد.
در این باغ، سه کوه که نشان دهنده کوههای زاگرس، البرز و هیمالیاست ایجاد شده است. هم چنین ۶ دریاچه و دو رودخانه که هریک در کنار گیاهان رویشگاه مربوطه فضای زیبای طبیعی را ایجاد نموده اند در این باغ وجود دارند. از دیگر جاذبه های باغ دو آبشار است که ریزش آب در آنها از بلندی ها و لابلای صخره ها صورت می گیرد.
طرح جامع باغ گیاهشناسی ملی ایران به نحوی پیشبینی شدهاست که نشاندهندهٔ الگویی از باغ ایرانی باشد. بدین منظور یک میدان در مرکز باغ پیشبینی شده که چهار بلوار در چهار جهت به آن میپیوندند.
باغ ملی گیاه شناسی ایران دارای ۲۵ مجموعه و بیش از ۴ هزار گونه گیاهی از رویشگاهها و اقلیمهای ایران و جهان است و زیر نظر مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور اداره میشود.
عناوین اقلیم های باغ گیاه شناسی به شرح زیر می باشند:
- اقلیم خزر(کاسپین)
اقلیم خزر یکی از قدیمیترین مجموعههای باغ گیاهشناسی است. بوی جنگلهای شمال در آن به مشام میرسد و وجود گونههای گیاهی متنوع و پوشش انبوه گیاهان، شما را به حال و هوای شمال میبرد. در این بخش ۶۴ گونه درخت و درختچه از اقلیم خزر وجود دارد.
- اقلیم البرز
در اقلیم البرز ۲۴۰ گونه گیاهی کاشته شده است.
- اقلیم ایرانی-تورانی
این ناحیه رویشی از طبیعت ایران، بخش وسیعی از کشور را در برمیگیرد که از شمال به کوهپایههای سلسله کوههای البرز و کوههای شمالی خراسان، از جنوب به منطقه صحرا سندی، از شرق به مرز کشورهای افغانستان و پاکستان و از غرب به سلسله جبال زاگرس محدود میشود.
- اقلیم زاگرس
این اقلیم بهعنوان زیرمجموعه بخش ایرانی-تورانی در نظر گرفته میشود. عملیات احداث این بخش ازباغ در سال ۱۳۶۷ آغاز شد. در این منطقه ی ۳ هکتاری، گیاهان مختلف کوههای زاگرس وجود دارند. این اقلیم از ۶ قطعه مجزا تشکیلشده که با باغراههای سنگفرش شده از یکدیگر جدا میشوند.
در این مجموعه گیاهی دریاچه آب شور هم ایجادشده که در اطراف آنگونههای شور پسند مناطق بیابانی ایران کاشته شده اند.
۴۲ گونه چوبی و ۳۰ گونه علفی از اقلیم زاگرس و ۲۳ اجتماع گیاهی و حدود ۴۰ گونه گیاهی از اقلیم کویری و بیابانی ایران در این بخش وجود دارد.
- اقلیمهای جهانی باغ ملی گیاه شناسی
- اقلیم چین و ژاپن
در این اقلیم باغهای چینی و ژاپنی به زیبایی بازسازی شدهاند.
- اقلیم هیمالیا
- اقلیم قفقاز
- اقلیم سیبری
- اقلیم آمریکا
دراین اقلیم حدود ۳۵ گونه وجود دارد که با توجه به جنبه تزئینی انواع گیاهان کاشته شده و تناوب گلدهی آنها از بهار تا اواسط پاییز چشماندازی منحصربه فرد دارند.
- باغهای اروپایی
در کلکسیون گیاهی اروپا از ترکیب نردهها و ستونهای آجری استفاده شده که با رزهای رونده و کلماتیس تزئین شده اند.
بخشهای دیگری همچون باغ میوه، گیاهان زینتی، نهالستان قدیم، پهن برگان همیشهسبز،، گیاهان دارویی و صنعتی، ارباریوم و باغ سیستماتیک از دیگر بخش های باغ گیاهشناسی هستند که برای عموم قابل بازدید نیست.
باغ گیاه شناسی ایران هرساله در دو فصل بهار و پائیز جشنوارههای فصلی برگزار میکند که ازجمله آنها می توان به جشنواره گلهای داودی که در ماه آبان برگزار میشود، اشاره کرد.
موزه حشرات نیز از فروردین ۱۳۹۷ در محوطه این باغ افتتاح شده است. در محوطه این باغ یک رستوران ایرانی و یک کافه وجود دارد.
این باغ زیبا در کیلومتر 14 آزاد راه تهران-کرج، خروجی سروآزاد( آزادشهر) قرار گرفته است.
در حقیقت باغ های گیاهشناسی مکانی هایی هستند که در آن ها مجموعهای از گیاهان بومی و غیر بومی در فضای باز و در گلخانهها کشت میشوند. این مکان ها نقش مهمی در زمینههای مختلف تحقیقاتی از جمله علوم گیاهی و باغبانی، آموزش عمومی و آشنا ساختن مردم به اهمیت گیاهان و لزوم حفاظت از آنها بر عهده دارند.
به علاوه باغ های گیاهشناسی به عنوان ذخیره ژنتیکی گیاهان در معرض خطرانقراض مورد استفاده قرار میگیرند.
در باغهای گیاهشناسی امکانات لازم برای مطالعه و تحقیق درباره تنوع زیستی و حفاظت از آنها فراهم است و با بهرهگیری از روشهای مختلف علمی، امکان شناخت گونههای گیاهی مختلف فراهم گشته و محدوده پراکنش آنها تعیین میگردد. تحقیق در زمینه روشهای تکثیر و پرورش گونههای با ارزش از نظر حفاظتی و اقتصادی از موضوعات دیگری است که در باغهای گیاهشناسی به آن پرداخته می شود.
ثبت ديدگاه